Hoe mag zwarte Piet er uitzien?

Op zondag 6 december kwamen mijn kleinste kleinkinderen opgewonden maar blijgezind onze woning binnengehuppeld. Sinterklaas was geweest en hij had overal ongeveer datgene achtergelaten waarvan ze al weken hadden gedroomd en wat zij ook duidelijk in hun briefwisseling met de Sint hadden gewenst. Sinterklaas doet nooit echt moeilijk en laat als grote kindervriend al snel overal geschreven getuigenissen over de braafheid van zijn kliënteel achter.

Ik polste voorzichtig of Zwarte Piet er ook bij was.

Ja , er was overal minstens één Piet bij , ja overal een zwarte , en dat getal Pieten kon naargelang de vereniging die de Sint vervoerde wel oplopen tot drie of vier. Ook in de school van mijn grootste klein kleinkind waren er drie Pieten bij geweest , één jongenspiet , en twee meisjespieten , en één van die meisjespieten was zijn lievelingspiet.

Ik durfde niet meer vragen of er eventueel aan de schoolpoort was gemanifesteerd zoals dat in een erg verwant land hier en daar was gebeurd. De reactie zou er zeker één geweest zijn van onmeetbaar onbegrip en van twijfel aan het intellectueel oordelingsvermogen van opa.

Maar vooral één woord galmde me na : zijn lievelingspiet!

Hoe mooi die woordcombinatie en wat voor een bewijs van appreciatie voor de figuur van Zwarte Piet!

Dadelijk heb ik het aan mijn Nederlandse vrienden verder verteld . En ik heb dan moeten luisteren naar hun verbijsterend verhaal .

In Nederland blijft er wel herrie over die Zwarte Piet en wordt er wel gemanifesteerd door de anti-pietmensen. Nederland toch HET grootste Sinterklaasland van de hele wereld. Het was een heel boemerangverhaal geworden . Veel mensen in Nederland zijn zo gehecht aan het Sinterklaasgebeuren dat zij een Sint-Nicolaasgenootschap hebben opgericht en dat genootschap ondernam enkele jaren geleden de eerste stappen om dat Sinterklaasgebeuren door Unesco te laten erkennen als immaterieel werelderfgoed. Er was al zoveel op de wereld erkend als immaterieel werelderfgoed , van twee karnavalstoeten in België tot de Franse Gastronomie, dan zou die hele Nederlandse Sinterklaasfolklore toch ook wel als dusdanig kunnen erkend worden?

Maar zij hadden niet op de waard gerekend. En die waard was ergens in de Unescoburelen aanwezig in de figuur van een Jamaïcaanse dame. Zij reageerde furieus . Met zo een racistisch creatuur als Zwarte Piet naast zich kon Sinterklaas zijn Unescopromotie beter direct in zijn jutezak stoppen. Only over her dead body.

En dan begon de Nederlandse lijdensweg: Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed dat zijn akkoord moest geven om die Nederlandse Unescokandidatuur in te dienen , stuurde de aanvraag terug naar het Sint-Nicolaasgenootschap. Eerst moest er volgens het Centrum iets aan het “zwartepietenprobleem “ worden gedaan.

Maar het genootschap weigerde dit te doen en zei bij monde van zijn voorzitter dat het niet in hun bevoegdheid lag aan de figuur van Zwarte Piet iets te veranderen. Een klein jaar later , in oktober vorig jaar paste het Centrum voor Volkscultuur zijn standpunt aan en verklaarde voornemens te zijn het Sinterklaasfeest met “alle elementen die daar bij horen “ op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland te plaatsen. Hun argument was nu ook dat Zwarte Piet in zijn huidige vorm geen negatieve stereotypering was.Die nationale inventaris is een soort longlist waaruit de bevoegde minister er twee of drie zal kiezen om aan Unesco voor te dragen. Op 15 januari van dit jaar werd het Sinterklaasfeest op de lijst bijgeschreven.

Ondertussen waren de antipietaanhangers ook niet rusteloos blijven toezien en werd er op vele plaatsen druk uitgeoefend zodat zelfs een bekende grootwarenhuisketen het beeld van Zwarte Piet niet meer gebuikte om zijn Sinterklaasproducten aan de man te brengen.

Door het feit dat in de volgende fase de bevoegde minister zou moeten kiezen wat er aan Unesco zou worden doorgestuurd , werd da affaire in Nederland ook een politieke zaak.

En dit jaar escaleerde de zaak daar nog verder . In september was Zwarte Piet niet meer welkom in scholen In Den Haag en Utrecht , de winkeliers twijfelden en waren er zeker nog niet uit , Zwarte Piet werd door sommigen “schoorsteenpiet “ genoemd om hem alsnog te redden .

Dit was gebeurd nadat Nederland zich moest komen verantwoorden voor het VN-comié rassendiscriminatie en de Nederlandse regering daar beloofde van Zwarte Piet een figuur te maken die voor iedereen acceptabel is . De VN-commissie gaf ook een aanbeveling mee : zwarte piet moest er anders gaan uit zien, waarop een minister wel verklaarde dat het uiterlijk van Zwarte Piet wel moest veranderen , maar dat dit niet moet noch kon worden opgelegd door een overheid!!

En nu het voorlopig einde van het verhaal : In het Sinterklaasjoernaal van de Nederlandse TV kwamen alleen maar “Zwarte” Pieten voor . Bij de landelijke intocht van Sinterklaas demonstreerde de actiegroep KOZP (kick out zwarte piet ) volgens hen met vier volle bussen en op 30 november zond de CNN een filmpje uit van een kwartier waarin heel wat Nederlanders kwamen vertellen welke lieve man Zwarte Piet is en hoe graag de kinderen hem zien . Toch eindigde het filmpje in de geest van “de wereld zal niet lang meer verdragen dat die zwarte piet blijft bestaan”

Daarom heb ik een aantal mensen in Nederland laten weten dat mijn kleinzoon een meisjespiet heeft uitgeroepen as zijn lievelingspiet.

Moge het hen tot een oplossing brengen. Onze minister van cultuur wil daartoe duidelijk zijn steentje bijdragen

Ludo Helsen

(met dank aan Heemkunde Gouw Antwerpen)